PPK – nowy system długoterminowego oszczędzania

Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., jednak jej przepisy zaczynają obowiązywać dopiero dzisiaj i to tylko w stosunku do grupy największych pracodawców – zatrudniających powyżej 250 osób.

Pracownicze plany kapitałowe (PPK) stanowią powszechny, dobrowolny i prywatny system długoterminowego oszczędzania, współfinansowany przez podmioty zatrudniające i częściowo przez państwo. Wpłata podstawowa finansowana przez pracownika wynosi 2 proc., a przez pracodawcę 1,5 proc. wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Z każdej ze stron będzie można podnieść wysokość wpłaty do maksymalnie 4 proc. Od państwa będzie można liczyć na 250 zł wpłaty powitalnej i 240 zł corocznej dopłaty.

PPK będzie obowiązkowe dla każdego podmiotu zatrudniającego osoby, wobec których odprowadzane są składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (wyjątek mogą stanowić mikroprzedsiębiorcy i pracodawcy, u których funkcjonuje PPE). Wdrażanie systemu zostało podzielone na etapy – od 1 lipca b.r. co pół roku przepisy ustawy będą obejmować kolejne grupy pracodawców. Z dniem 1 stycznia 2021 r. programem zostaną objęte wszystkie podmioty zatrudniające.

Obliczanie okresu zatrudnienia

Pomimo, że prace nad brzmieniem ustawy podlegały szerokim konsultacjom społecznym, obowiązujące przepisy w wielu kwestiach stanowią wyzwanie interpretacyjne.

Jedną z wątpliwości stanowiło określenie sposobu obliczania 3-miesięcznego okresu zatrudnienia, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o PPK,  którego upływ warunkuje objęcie osoby zatrudnionej systemem PPK. W związku z tym, że PPK obejmuje szeroki katalog osób – nie tylko pracowników w rozumieniu kodeksu pracy, ale m. in. również osoby świadczące pracę na podstawie umowy zlecenia i pracowników tymczasowych, w zakresie obliczania terminów właściwe mogłyby być uznane w jednym przypadku przepisy kodeksu pracy, a w innym kodeksu cywilnego.

Ostatecznie ustalono, że w tym kontekście należy mieć na uwadze dyspozycję art. 110 kc, który, w przypadku braku regulacji określającej sposób obliczania terminu oznaczonego ustawą, nakazuje stosować w tym zakresie przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 114 kc, jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za trzydzieści dni. Zasadne jest zatem przyjęcie, że okres 3 miesięcy, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o PPK, oznacza 90 dni. Wobec powyższego, niezależnie od podstawy prawnej zatrudnienia, 3-miesięczny okres zatrudnienia należy obliczać jako 90 dni.

Taką interpretację można uzyskać na stronie Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR), w zakładce Zagadnienia prawne w zakresie Ustawy o PPK, pytanie nr 85.

Niestety, w dniu objęcia przepisami ustawy pierwszych pracodawców i nałożenia obowiązku wdrażania systemu PPK w swoich przedsiębiorstwach, wiele istotnych kwestii pozostaje nadal niedookreślonych.

Jedną z praktycznych wątpliwości stanowi zakres danych identyfikujących uczestnika PPK określony w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PPK, które pracodawca będzie musiał przekazać wybranej instytucji finansowej. Problem pojawia się przy obowiązku przekazania serii i numeru dowodu osobistego pracownika – żaden inny przepis prawa pracy nie obliguje pracodawcy do zbierania i przetwarzania danych dotyczących dowodów osobistych zatrudnianych osób, stanowi to zupełnie nowy obowiązek.

Kolejna trudna kwestia dotyczy deklaracji o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK złożonej przez pracownika w trakcie jego uczestnictwa w PPK. Jedną z cech nowego systemu stanowi jego dobrowolność – osoba zatrudniona może na każdym etapie złożyć pracodawcy odpowiednią deklarację o rezygnacji, tak przed objęciem jej systemem, jak i w trakcie uczestnictwa. Deklaracja złożona przez uczestnika PPK, zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy o PPK, zaczyna obowiązywać już w miesiącu jego złożenia. Oznacza to, że wszelkie wpłaty dokonane w tym miesiącu należy pracownikowi zwrócić. Będzie to rodzić konieczność korekt wysokości wynagrodzenia, składek do ZUS czy podatku dochodowego. W praktyce, możemy mieć do czynienia z korektą wynagrodzenia za miesiąc listopad, przez deklarację złożoną przez pracownika pod koniec stycznia kolejnego roku, jak przedstawia poniższy schemat. Zwrotne należności w tym zakresie będą stanowić duże wyzwanie praktyczne dla podmiotów zatrudniających.

Nowelizacja ustawy o PPK

Jeszcze przed objęciem systemem pierwszej grupy pracodawców, wprowadzono zmiany w ustawie o PPK. Nowelizacja weszła w życie 25 czerwca b.r. Niestety, ustawodawca niedostatecznie wykorzystał szansę na zmianę niejednoznacznych regulacji. Najwięksi pracodawcy będą stanowić teraz grupę testową – zobaczymy jak w praktyce zadziała system, który w wielu aspektach, jak już teraz widzimy, potrzebuje zmian.

 

 

Przygotowała:

Karolina Kot

Specjalista ds. prawnych

Polskie Forum HR

kkot@polskieforumhr.pl