Raport World Employment Confederation – Europe i UNI Europa

Świat pracy szybko się zmienia: postęp technologiczny umożliwił powstanie nowych form pracy charakteryzujących się wysokim poziomem elastyczności, nowymi możliwościami uczestnictwa na rynku pracy dzięki różnorodnym formom zatrudnienia, co łączy się z wyzwaniem stojącym przed aktualną definicją stosunku pracy. Raport przygotowany przez World Employment Confederation – Europe i UNI Europa bada rozwój online talent platforms, a także innych nowych form pracy. Raport zawiera również analizę podobieństw i różnic pomiędzy nowym sektorem online talent platforms a sektorem agencji tymczasowego zatrudnienia.

Online talent platforms

Określenie online talent platforms definiowane jest jako cyfrowa platforma pracy zapewniająca pośrednictwo peer-to-peer (ang. każdy z każdym), dzięki której jej użytkownicy mogą mieć tymczasowy dostęp do usług innych użytkowników, a płatność za wykonane usługi dokonywana jest przez tę platformę.

Według najnowszych szacunków, sektor online talent platforms stanowi około 0,05 % zatrudnienia w UE, a uczestniczy w nim ok. 17% Europejczyków – zarówno w charakterze usługobiorców, jak i usługodawców.[1] Ze względu na brak odpowiednich danych, szacunki w zakresie zatrudnienia i przychodów generowanych poprzez sektor online talent platforms są często nieprecyzyjne i znacząco się różnią. Pomimo swoich stosunkowo niewielkich rozmiarów, sektor rośnie w szybkim tempie i zdążył już wywrzeć znaczący wpływ w obszarach, w których te platformy są najbardziej rozpowszechnione.

Online talent platforms a agencje pracy tymczasowej

Sektor agencji pracy tymczasowej jest, w przeciwieństwie do online talent platforms, dobrze ukształtowany. Praca tymczasowa stanowi 2,5 % zatrudnienia w EU.

Różnice pomiędzy sektorem online talent platforms, a działalnością agencji pracy tymczasowej, np. w zakresie statusu prawnego pracownika, prawdopodobnie będą miały znaczący wpływ na usługobiorców i usługodawców, którzy są zainteresowani współpracą z sektorami online talent platforms i pracy tymczasowej. W dalszym ciągu znacznie więcej ludzi wykonuje pracę przez zatrudnienie w agencjach pracy tymczasowej niż dzięki online talent platforms.

Uregulowanie sektora online talent platforms podlega szerokiej debacie na poziomie europejskim. Główne wyzwanie polega na osiągnięciu równowagi między korzyściami i ryzykiem stwarzanym przez sektor online talent platforms dla różnych zaangażowanych podmiotów – poczynając od istniejących firm do nowych start-upów, jak również dla usługodawców i usługobiorców sektora. W sytuacji braku konkretnych ram regulujących wykonywanie pracy poprzez online talent platforms, Komisja Europejska zaleca stosowanie odpowiednio obowiązujących przepisów i regulacji w zakresie podatków, ochrony praw konkurencji i innych pokrewnych dziedzin. Ze względu na fakt, że ta struktura może w wielu obszarach nie uwzględniać specyfiki sektora online talent platforms, wiele kwestii pozostaje bez odpowiedniego uregulowania. W związku z tym pojawiają się pytania dotyczące tego, jakie przepisy powinny być w takim razie stosowane oraz w jaki sposób można zapewnić ich egzekwowanie.

Sytuacja jest zupełnie odwrotna w zakresie agencji pracy tymczasowej. Praca tymczasowa jest bardzo dobrze uregulowana, w szczególności poprzez dyrektywę 2008/104/WE i regulacje na poziomie krajowym.

Zabezpieczenie społeczne

Dostęp do opieki socjalnej związany jest ze statusem pracownika, a status usługobiorcy – wykonującego pracę w sektorze online talent platforms jest w dalszym ciągu niejasny, zależny od biznesowego modelu danej platformy. W wyniku tego, wykonujący pracę mogą znaleźć się w sytuacji nie wpisującej się do żadnego istniejącego schematu opieki społecznej. Wpływa to nie tylko na działalność sektora online talent platforms, ale również na inne nowe formy pracy. Podkreśla również potrzebę niezwłocznego uregulowania statusu wykonujących pracę w ramach online talent platforms.

W przeciwieństwie do powyższego, dostęp agencyjnych pracowników tymczasowych do opieki socjalnej jest uregulowany i zbliżony do statusu pracowników zatrudnionych na etacie.

Korzyści

Pośród potencjalnych korzyści często przypisywanych do sektora online talent platforms i agencji pracy tymczasowej wyróżnia się przede wszystkim to, że mogą one zachęcać do uczestnictwa i przejścia na rynek pracy poprzez elastyczne opcje zatrudnienia i niższe wymagania do wejścia na rynek. Dzięki temu, online talent platforms i agencje pracy tymczasowej mogą zapewnić szansę ludziom zmagającym się z problemami ze znalezieniem pracy na tradycyjnym rynku pracy. Co więcej, działalność sektora online talent platforms i agencji mogą przyczynić się do zredukowania nielegalnego zatrudnienia.

Dzięki analizie porównawczej sektoru online talent platforms i pracy tymczasowej, raport ten wskazuje na podobieństwo wielu cech, wyróżniając jednocześnie kilka znaczących różnic, które uniemożliwiają użycie sektora agencji tymczasowego zatrudnienia jako modelu dla sektora online talent platforms.

RAPORT: Online Talent Platforms, Labour Market Intermediaries and the Changing World of Work

[1] Eurobarometr 2016